Klarinet onderhoud tips: wat kun je zelf doen?
Een goed onderhouden klarinet klinkt mooier, speelt prettiger en gaat langer mee. Gelukkig kun je als klarinettist thuis al veel doen om je instrument in topconditie te houden. In dit artikel lees je alle klarinet onderhoud tips die je dagelijks kunt toepassen. Van het juiste gebruik van doortrekwissers tot het oliën van het hout en het schoonmaken van het mondstuk – alle dagelijkse én periodieke verzorgingstips op één plek.
Voor het spelen
Houten klarinetten zijn gevoelig voor plotselinge temperatuur- en vochtigheidsveranderingen. Wanneer je klarinet net uit de koffer komt – bijvoorbeeld uit een koude auto of een vochtige ruimte – geef het instrument dan enkele minuten de tijd om te acclimatiseren voordat je begint te spelen. Dat voorkomt condensatie en scheurtjes door temperatuur verschillen.
Na het spelen 
Neem de klarinet altijd uit elkaar na het spelen. Berg het riet op in een rietenhouder, maak het mondstuk droog met een zacht doekje en droog de boring met een doortrekwisser. Laat geen vocht achter in het instrument – dat tast het hout aan en verkort de levensduur van de polsters. Maak ook af en toe de toetsen schoon met een zachte, niet-pluizende microvezeldoek of poetsdoek. Laat de koffer nog even open staan na het opbergen van de klarinet zodat het achtergebleven vocht kan verdampen.
doortrekwissers: juist gebruik
Gebruik een doortrekwisser om de binnenkant van je klarinet te drogen na het spelen. Trek het altijd voorzichtig door de klarinet en nooit met kracht, zeker niet als het ergens blijft haken. Droog de delen afzonderlijk en haal de wisser van boven naar beneden door het bovenstuk. Mocht hij dan blijven steken bij het registergat dan kun jij hem er makkelijker terug uit trekken. Wissers met een spons of borstel zijn niet geschikt voor klarinetten. Gebruik liever een wisser van zijde of microvezel.
Het mondstuk 
Maak het mondstuk regelmatig schoon met lauwwarm (niet heet!) water en een druppeltje afwasmiddel. Gebruik een borsteltje of mondstukreiniger, maar geen agressieve middelen. Spoel goed na en laat aan de lucht drogen.
Let op kalkafzetting:
Na verloop van tijd kan er een witte kalkaanslag ontstaan op het mondstuk. Om kalkaanslag te verwijderen, kun je het mondstuk af en toe weken in een oplossing van een beetje natuurazijn aangelengd met lauw water (ongeveer 1:3 verhouding). Laat het mondstuk maximaal 10 minuten weken, spoel daarna goed af met schoon water en droog het voorzichtig. Gebruik geen ontkalkingsmiddelen of azijnessence – die zijn te agressief en kunnen het materiaal aantasten. Wees extra voorzichtig met oude mondstukken die gemaakt zijn van “hard rubber” (gevulkaniseerd rubber). Deze kunnen groen verkleuren door de azijn. Bij moderne mondstukken bestaat dit gevaar minder sterk.
Het riet 
Haal het riet na het spelen van het mondstuk en laat het drogen in een goed ventilerende rietendoos of plastic reed guard. Vermijd het langdurig bewaren in dichte plastic of kartonnen hoesjes waarin rieten geleverd worden — deze houden vocht vast en verhogen het risico op schimmel of vervorming. Vervang het riet zodra je merkt dat het stugger wordt of slecht aanspreekt – dat komt vaak door haarscheurtjes of bacteriegroei.
De kurken
Smeer de kurken in met kurkvet wanneer de delen stroef in elkaar gaan. Dit voorkomt slijtage en zorgt voor een goede pasvorm van de delen. Gebruik niet te veel vet – een klein beetje is genoeg.
Koffer & opslag
Maak de binnenkant van je koffer af en toe schoon met een stofzuiger of een kleefroller. Dit voorkomt dat stofdeeltjes in het mechaniek of de boring terechtkomen. Bewaar je klarinet op een plek waar temperatuur en luchtvochtigheid stabiel zijn – liever niet op zolder, in een auto of direct bij een verwarming.
Temperatuur en luchtvochtigheid 
Een houten klarinet kan niet goed tegen grote temperatuurverschillen en verschillen in luchtvochtigheid. Bij te snelle temperatuursveranderingen kan hij zelfs barsten. In de winter, wanneer er gestookt wordt, kan het hout teveel uit drogen waardoor het mechaniek vast kan gaan zitten en de ringen om de uiteinden los kunnen gaan. Mocht dit gebeuren dan kunt u het beste even bij de reparateur langs gaan maar beter is het om de klarinet niet in een erg droge ruimte te bewaren of vlak bij een warmtebron. Bij nieuwe instrumenten is het extra oppassen. Bespeel ze alleen op kamertemperatuur en houdt de luchtvochtigheid in de gaten. De ideale luchtvochtigheid is 45%-55%.
Het hout oliën 
Houten klarinetten die niet in de fabriek zijn gelakt of geïmpregneerd moeten regelmatig worden geolied, elke 3 maanden tot elk half jaar, afhankelijk van hoeveel u speelt. Dit voorkomt uitdroging en barsten van het hout. Gebruik hiervoor amandelolie of een speciale klarinet boring olie van de muziekhandel. Voordat je begint met oliën moet de klarinet helemaal droog zijn. Breng een klein beetje olie aan op een blokfluit wisser en doe deze met een draaiende beweging in de klarinet. De bedoeling is dat het hout er “vochtig” uitziet maar dat er geen oliedruppels zichtbaar zijn. Zorg ervoor dat er geen olie op de polsters terecht komt. Voor de veiligheid kunt u een stukje papier of plastic tussen de polster en het hout doen. Het oliën van de buitenkant van de klarinet is van minder belang. In deze video legt de Duitse klarinet bouwer Schwenk & Seggelke uit hoe u de klarinet kunt oliën: https://www.youtube.com/watch?v=gFcRYbSHkUo&t=92s.
Smeren mechaniek 
Het mechaniek van de klarinet moet regelmatig worden geolied of gesmeerd. De kleppen draaien op asjes. Om deze soepel te laten lopen en slijtage te verminderen is smering nodig. Het beste is om dit te laten doen. Wij demonteren de asjes en maken deze van binnen schoon voordat we de olie aanbrengen. Maar indien u hiertoe niet in staat bent kunt u ook zelf het mechaniek smeren door een klein druppeltje olie aan te brengen op het uiteinde van de asjes. Beweeg daarna de klep een aantal keer heen en weer zodat de olie ertussen trekt. Gebruik hiervoor een speciale kleppen olie in een flesje met een doseernaald, bijvoorbeeld deze: https://www.thomann.de/nl/reka_key_oil.htm. Gebruik niet meer dan een druppeltje omdat de olie vuil aantrekt wat met de olie mee naar binnen gaat; dit versnelt de slijtage van het mechaniek.
Nieuwe klarinet: inblazen
Bij een nieuwe houten klarinet is het verstandig om het instrument geleidelijk “in te blazen”. Speel de eerste twee weken maximaal 15–30 minuten per dag en bouw dit langzaam op. Vermijd lange sessies, droge lucht en koude ruimtes. Laat het hout tussendoor goed drogen en voer het olieproces regelmatig uit volgens het advies van de fabrikant of je reparateur. Zo voorkom je dat het hout barst of vervormt.
De jaarlijkse onderhoudsbeurt
Een jaarlijkse onderhoudsbeurt is aan te raden, ook bij goed gebruik. Hierbij worden:
- De polsters en kurken gecontroleerd en indien nodig vervangen
- De boring gereinigd en geolied
- De kleppen en veertjes opnieuw afgesteld
- Het mechaniek gesmeerd
Laat dit uitvoeren door een gespecialiseerde reparateur. Bij Klari-Sax kun je terecht voor onderhoud, revisie en advies op maat. Lees meer over onderhoud & reparatie.
Meer weten?
Wil je advies over het onderhoud van jouw klarinet? Of ben je benieuwd of het tijd is voor een onderhoudsbeurt of revisie?
Neem vrijblijvend contact op met Klari-Sax
Meer weten: bekijk ook ons artikel met 10 geboden die elke klarinettist zou moeten weten